Waterplan en watervergunning

In Oosterwold zorgen initiatiefnemers zelf voor de afvalwaterzuivering en waterberging. Initiatiefnemers vragen bij het Waterschap Zuiderzeeland een vergunning aan voor waterberging en doen melding van lozing van huishoudelijk afvalwater op het oppervlaktewater. Het afvalwater dat geloosd wordt op sloten en watergangen moet aan bepaalde kwaliteitseisen voldoen. Dit om te zorgen voor schoon water, wat belangrijk is voor mens en natuur.
Het waterschap geeft een beschikking af, waarin een vergunning voor de waterberging en zogeheten maatwerkvoorschriften voor de lozing op oppervlaktewater zijn opgenomen. Het waterschap vergunt voor dat laatste geen specifiek systeem, maar stelt lozingseisen waarop uiteindelijk ook wordt gehandhaafd. Deze voorschriften komen overeen met de specificaties voor een IBA3b. Op de website van Waterschap Zuiderzeeland lees je meer over het opstellen van het waterplan en het aanvragen van de watervergunning.


Onderzoek individuele behandeling afvalwater (IBA)

Bij (twee) controlerondes door het Waterschap bleek dat veel IBA’s (nog) niet voldoen aan de gestelde eisen. De gebiedsorganisatie Oosterwold heeft zomer 2018 het CEW (Centre of Expertise Watertechnology; www.cew-leeuwarden.nl) ingeschakeld om in samenwerking met de betreffende initiatiefnemers en hun leveranciers onderzoek te doen naar de mogelijke oorzaken van de geconstateerde overschrijdingen bij de betreffende installaties.
Het onderzoek is inmiddels afgerond. De conclusies van het onderzoek zijn verwerkt in een rapportage effectiviteit IBA-systemen en de individuele resultaten zijn gedeeld met de betreffende initiatiefnemer, samen met een advies inzake mogelijke oplossingen. Deze oplossingen kunnen betrekking hebben op de technologie, de wijze van aanleg, eventuele gebreken, gebruikersgedrag en beheer- en onderhoudsaspecten. De initiatiefnemer blijft zelf te allen tijde verantwoordelijk voor de juiste werking van zijn afvalwaterbehandeling. Dat betekent dat de initiatiefnemer op basis van de bevindingen en conclusies van het CEW, samen met de leverancier zorg dient te dragen voor zodanige aanpassingen dat wordt voldaan aan de eisen van het Waterschap.


Onderzoeksrapportages Oosterwold
In de eerste fase van de organische ontwikkeling van Oosterwold hebben de overheden die betrokken zijn bij de ontwikkeling van Oosterwold – de provincie Flevoland, de gemeenten Almere en Zeewolde en WaterschapZuiderzeeland – twee onderzoeken laten uitvoeren naar afvalwaterbehandeling en waterkwaliteit in Oosterwold.

  1. Hoe gaan we om met de afvalwaterlozing in Oosterwold?
    Verkenning en aanbevelingen voor de toekomstige afvalwaterbehandeling Oosterwold, E. de Swart e.a., Sweco 2016 en het bijlagenrapport.
    Een onderzoek naar de ontwikkeling van de waterkwaliteit bij volledige organische ontwikkeling van Oosterwold (circa 15.000 woningen) en
  2. De juridische mogelijkheden van alternatieve afvalwatervoorzieningen.
    Een onderzoek naar de gemeentelijke zorgplicht voor inzameling van stedelijk afvalwater.

Hieronder vind je een korte toelichting op de rapporten.

Toelichting onderzoeksrapportages

Hoe gaan we om met de afvalwaterlozing in Oosterwold? Verkenning en aanbevelingen voor de toekomstige afvalwaterbehandeling Oosterwold, E. de Swart e.a., Sweco 2016.

Aanleiding
Bij de start van de organische gebiedsontwikkeling Oosterwold Fase 1, heeft de gemeente Almere besloten dat initiatiefnemers zelf verantwoordelijk zijn voor het zuiveren van huishoudelijk afvalwater. Dat wil zeggen dat de gemeente Almere geen riolering aanlegt. Deze situatie is op dit schaalniveau uniek voor Nederland. Om die reden is besloten om een bureaustudie uit te voeren naar de gevolgen voor de waterkwaliteit.

De provincie Flevoland, de gemeenten Almere en Zeewolde en Waterschap Zuiderzeeland hebben Sweco begin 2016 opdracht gegeven onderzoek te doen naar de mogelijke effecten voor de waterkwaliteit. Het rapport is medio 2016 afgerond.

Inhoud van het rapport
Hoofdvraag van dit onderzoek was ‘Wat zijn de mogelijke effecten van de aanleg van ca. 15.000 individuele systemen voor de behandeling van huishoudelijk afvalwater op de waterkwaliteit in Oosterwold?’. Sweco heeft dit bekeken voor de toekomstige situatie wanneer Oosterwold is voltooid, dat wil zeggen dat de geplande 15.000 woningen zijn gerealiseerd. Sweco heeft daarbij twee scenario’s uitgewerkt, die verschillen in de mate waarin het huishoudelijk afvalwater wordt gezuiverd:

1) De 15.000 individuele systemen voor de behandeling van huishoudelijk afvalwater presteren allemaal op het niveau van een goed functionerend IBA IIIb-systeem.

2) De 15.000 individuele systemen voor de behandeling van huishoudelijk afvalwater presteren allemaal op het niveau van de gemiddelde rioolwaterzuiveringsinstallatie in Nederland. Deze installaties zuiveren beter dan IBA IIIb-systemen.

Bij beide scenario’s is aangenomen dat de historische belasting van de landbouw in Oosterwold zeer sterk afneemt. Dit is een best case benadering.

De hoofdconclusies van deze bureaustudie zijn dat door functiewijziging van de huidige landbouw naar een woon- en leefgebied met stadslandbouw, de watergangen in beide scenario’s netto minder worden belast met stikstof en zwaarder worden belast met fosfor. In de zomerperiode kan dit leiden tot een verslechtering van de waterkwaliteit en overmatige groei van algen en kroos in combinatie met zuurstofproblemen en afname van de kwaliteit van de water- en oevervegetatie. Daarnaast is er kans op een verhoogde slibaanwas en geurhinder. In deze kavelsloten kunnen tevens risico’s optreden voor de volksgezondheid als gevolg van ziekteverwekkers.

Vervolg
De uitkomsten van het Sweco-rapport zijn voor de betrokken overheden aanleiding geweest om de verantwoordelijkheid van de initiatiefnemer in Oosterwold voor het zuiveren van huishoudelijk afvalwater, nader te onderzoeken in relatie tot de gemeentelijke zorgplicht voor inzameling van stedelijke afvalwater.

De juridische mogelijkheden van alternatieve afvalwatervoorzieningen, Dr. A. Keessen e.a., Universiteit van Utrecht, 2018.

Aanleiding
Initiatiefnemers in Oosterwold zijn zelf verantwoordelijk voor het zuiveren van het huishoudelijk afvalwater. De Universiteit van Utrecht onderzocht in opdracht van de provincie in Flevoland hoe het zelf zuiveren van huishoudelijk afvalwater zich verhoudt tot de gemeentelijke zorgplicht voor de inzamelding van stedelijk afvalwater. Het rapport is begin 2018 afgerond.

Inhoud van het rapport
De hoofdvraag van dit onderzoek is of er juridische (on)mogelijkheden zijn voor de realisatie van private individuele of collectieve afvalwaterzuiveringsvoorzieningen. Anders gezegd: hoe verhoudt de situatie dat initiatiefnemers in Oosterwold zelf verantwoordelijk zijn voor het zuiveren van huishoudelijk afvalwater zich tot de gemeentelijke zorgplicht voor inzameling van stedelijk afvalwater.

De Universiteit van Utrecht heeft de afspraken die in Oosterwold zijn gemaakt over het zelf zuiveren van huishoudelijk afvalwater, gelegd naast de Europese en nationale wetgeving over dit onderwerp. De universiteit stelt dat gemeenten een zorgplicht hebben als het gaat over de inzameling van stedelijk afvalwater. Dat wil zeggen aanleg van riolering bij agglomeraties vanaf 2.000 inwonerequivalenten. De universiteit vraagt zich af of de grens van 2.000 inwonerequivalenten al is bereikt als Oosterwold wordt gezien als onderdeel van Almere.  Daarnaast worden vraagtekens gesteld bij de houdbaarheid van de bestaande afspraken over zuivering van huishoudelijk afvalwater in Oosterwold.

Ook gaat de universiteit in op de mogelijkheid dat de provincie de gemeente onder voorwaarden kan ontheffen van de zorgplicht voor inzameling van stedelijk afvalwater. Verder behandelt de universiteit de alternatieve invulling van de zorgplicht. Volgens de  universiteit kan de gemeente hiervoor kiezen, mits daarmee een zelfde mate van milieubescherming wordt bereikt. Daarbij kan de gemeente de exploitatie overdragen, maar niet de publieke taak voor de inzameling van stedelijk afvalwater.

Vervolg
De resultaten van dit onderzoek hebben ertoe geleid dat de manier waarop op dit moment in Oosterwold invulling wordt gegeven aan de zorgplicht voor inzameling van stedelijk afvalwater, nog eens tegen het licht wordt gehouden. De gezamenlijke overheden zijn begin 2019 een verkenning gestart naar de ontwikkeling van het afvalwatersysteem in Oosterwold binnen de kaders van de gemeentelijke zorgplicht voor inzameling van stedelijk afvalwater en het borgen van een goede waterkwaliteit. Het streven is om deze verkenning rond de zomer van 2019 af te ronden.