Collectief archeologisch onderzoek

Het zelf doen van archeologisch onderzoek bracht voor initiatiefnemers veel onzekerheid met zich mee en frustreerde het organische ontwikkelingsproces in Oosterwold: de doorlooptijd van het archeologisch onderzoek is lang, het onderzoek brengt veel onzekerheid met zich mee en leidde soms het radicaal moeten aanpassen van plannen.

Daarom is besloten een integraal onderzoek uit te voeren. Zo is na afronding van het grote archeologische onderzoek in een vroeg stadium van het ontwikkelproces voor iedere nieuwe initiatiefnemer duidelijk waar de behoudens waardige archeologische vindplaatsen liggen. Op die manier kun je hier dan meteen rekening mee houden. We streven er naar dat initiatiefnemers vindplaatsen zo veel mogelijk opnemen in hun ontwikkelingsplannen.

Veldwerk archeologie is afgerond

We zijn blij te kunnen melden dat het veldwerk van het collectieve archeologisch onderzoek in Oosterwold is afgerond. Naar verwachting is het eindrapport juni 2019 gereed. Hier volgt een update van de recente onderzoeksresultaten.

Collectief onderzoek in vier fases
Bureau EARTH Integrated Archaeology startte in het najaar 2017 met de voorbereidingen voor het archeologisch onderzoek. In de planning is rekening gehouden met de dynamiek van initiatiefnemers per veld en het teeltseizoen van ERF BV. Het collectief archeologisch onderzoek bestond uit vier verschillende onderzoeksfases. In de eerste fase is bepaald hoe diep de archeologische relevante lagen liggen en of deze nog intact zijn. In de tweede fase zijn om de 20 meter boringen gezet om archeologische indicatoren te zoeken. Na deze fase hebben we in Oosterwold al veel gronden vrijgegeven voor bebouwing. Rondom de indicatoren zijn in de derde fase boringen gezet om te bepalen of een vindplaats behoudenswaardig is. Dat leverde in sommige gevallen onbegrensde vindplaatsen op. Dit zijn vindplaatsen waarvan de grenzen nog niet definitief vastgelegd konden worden op de kaart. Hiervoor was een vierde onderzoeksfase met aanvullende boringen nodig om de grenzen definitief vast te stellen.

Wat voor vondsten zijn er gevonden?
Bij het archeologisch booronderzoek in Oosterwold zijn resten van gebruikte snijwerktuigen van vuursteen, voedselresten zoals hazelnoten, dierlijk botmateriaal en ook aardewerkscherven aangetroffen. Deze zijn door de pioniers uit de midden-steentijd (880-4900 v Chr) achtergelaten. Deze jagers en verzamelaarsgroepen woonden op de hogere dekzandgebieden.

Resultaten 
De onderzoeksresultaten vind je terug op de initiatievenkaart Oosterwold die te raadplegen is op https://maakoosterwold.nl/initiatievenkaart/:

  • De resultaten voor de velden A, B, C, D, F, G en H en delen van de velden E en I waren al eerder afgerond en gedeeld met de initiatiefnemers die in deze velden aan het intekenen waren;
  • In december 2018 kwam in veld E een reservering voor een gebied van 5 hectare te vervallen. In dit gebied was al fase 1 en 2 archeologisch onderzoek uitgevoerd. Aan bureau Earth is in januari 2019 een aanvullende opdracht verleend om voor deze locatie fase 3 archeologisch onderzoek te verrichten. De resultaten zijn in maart 2019 ontvangen en verwerkt op de initiatievenkaart;
  • Voor veld I is het veldwerk van het laatste deelgebied (deelgebied C) afgerond. Dit heeft één grote vindplaats opgeleverd van ruim 4 hectare. Deze is verwerkt op de initiatievenkaart;
  • Ook voor veld J zijn de vindplaatsen op de initiatievenkaart ingetekend.

Wachtlijsten Veld I en J
De initiatiefnemers op de wachtlijsten voor veld I en J worden binnenkort per veld uitgenodigd voor een gezamenlijke stippensessie en kunnen in volgorde van aanmelding op dit veld hun stip zetten.

Omgaan met vindplaatsen afhankelijk van stap van het initiatief

Hoe moet je omgaan met archeologische vindplaatsen wanneer je gaat intekenen, of op jouw reeds ingetekende kavel een vindplaats treft? Dat hangt af van het stadium waarin jouw initiatief zich bevindt. Het overzicht:

1. Initiatiefnemers met eigen archeologisch onderzoek
De afpelstrategie is van toepassing:

  • bouwen buiten de vindplaats
  • indien onvermijdelijk na toestemming bouwen in de bufferzone onder begeleiding
  • indien onvermijdelijk na toestemming bouwen in de kernzone onder voorwaarde archeologisch vriendelijk.
  • verschuiving van functies ten opzichte van het ontwikkelplan op basis van het archeologisch onderzoek is prima.

2. Initiatiefnemers met getekende anterieure overeenkomst of intentieovereenkomst

  • bouwen buiten de vindplaats
  • verschuiven van functies op je kavel om de vindplaats in te passen. Aangepast ontwikkelplan indienen bij de gebiedsorganisatie
  • verplaatsen naar een locatie zonder vindplaats.Wij verrekenen reeds betaalde exploitatiebijdrage alleen als verplaatsing noodzakelijk is omdat een kavel door een vindplaats niet meer te ontwikkelen is.

Als je er niet uit komt neemt contact op met de gebiedsorganisatie. Wij hebben alle kavels in beeld en helpen graag met jouw specifieke situatie en wensen.

3. Initiatiefnemers met een groene stip

  • Kavel intekenen, individueel of collectief (zie onderstaande tekst)
  • verplaatsen naar een locatie zonder vindplaats.

Intekenen op of nabij vindplaatsen

In Oosterwold streven we naar maximale onderzoeksvrijheid voor het intekenen van kavels. De gebiedsorganisatie stuurt bij de gronduitgifte op het voorkomen van restkavels- of stroken. Hoe kun je je kavel intekenen op of nabij een vindplaats?

1. Individuele kavel intekenen bij een kleine vindplaats
Bij het intekenen van je kavel moet je de vindplaats inpassen. Op de vindplaats kun je met uitzondering van bebouwing allerlei functies kwijt. Let er op dat 25% van je kavel beschikbaar moet zijn voor je roodkavel (bebouwing) en deze buiten de vindplaats ligt. De andere 75% mag op de vindplaats liggen.

2. Individuele kavel intekenen bij een grote vindplaats
Bij het intekenen van een grote vindplaats verdelen alle omliggende initiatiefnemers de vindplaats. Iedere initiatiefnemer krijgt een deel van de vindplaats op de kavel.

3. Collectief kavel
Je kunt op een grote vindplaats een collectief kavel maken. Door de percentages van alle functies samen te verdelen worden de inpassingsmogelijkheden vergroot. Jullie kunnen ook ideeën aandragen voor gezamenlijke voorzieningen, publiek groen of waterbuffers.
De gebiedsorganisatie monitort de uitgifte van kavels. We zijn in gesprek met het Rijksvastgoedbedrijf over de gronden waarvan we vermoeden dat het lastig is om die te verkavelen vanwege de archeologische vondsten.

Wat mag en kan bij archeologische vindplaatsen?

De archeologische vindplaats bestaat uit een kern en een bufferzone van 10 meter rondom de kern. De kern van de vindplaats bevat belangrijke archeologische waarden. Op zowel de kern als de bufferzone mag niet worden gebouwd. Je kunt de vindplaats wel inpassen in jouw plan, bijvoorbeeld als publiek groen of stadslandbouw. In de memo ‘Aanlevereisen inrichtingsplan archeologische vindplaatsen’ van 22 april 2017 staat welke activiteiten, functies of bestemmingen op een vindplaats mogelijk zijn.

De overheid graaft de archeologie in vindplaatsen onder uitgegeven kavels nooit op. Dat ligt vast in het verdrag van Malta uit 1992. Hierin staat dat altijd gestreefd wordt naar het bewaren van archeologie op de oorspronkelijke plaats. De bodem is immers de beste garantie voor conservering. Een vindplaats mag je wel na overleg met de gemeentelijk archeoloog in zijn geheel opgraven en daarna bebouwen. Dit kan vrij kostbaar zijn.

In de toolbox ‘Steentijdwildernis’ staan ter inspiratie voorbeelden voor de inrichting, visualisatie en het gebruik van steentijdvindplaatsen. Denk bijvoorbeeld aan markeren, afbakenen, beplanting, een route of meubilair.

Kosten

Na afronding van het complete collectieve archeologisch onderzoek (tot en met de oplevering van het eindrapport) kunnen we de definitieve prijs per m2 vaststellen. Alle initiatiefnemers betalen mee: als via de gebiedsorganisatie een kavel wordt gekocht die al is onderzocht, als op de kavel geen onderzoek meer nodig is, of als een kavel is vrijgesteld van onderzoek. De kosten van het archeologisch onderzoek worden verdeeld en afgerekend met de initiatiefnemer die de kavel koopt op basis van een prijs per m2. Eerder lieten we weten dat het gaat om een bedrag van € 0,80 – € 1,00 per m2 terreinoppervlak.

Vragen?

Het is op dit moment niet meer mogelijk om je aan- of af te melden voor het onderzoek. Mocht je van mening zijn dat jouw kavel onterecht wel of niet wordt meegenomen in het onderzoek (omdat je een intentieovereenkomst hebt en je je op tijd hebt aangemeld of juist afgemeld voor het onderzoek), laat ons dit dan weten via oosterwold@almere.nl.

Ook andere over het onderzoek kun je sturen naar oosterwold@almere.nl. Wij zullen deze dan meenemen in het reguliere overleg archeologie en vervolgens zo spoedig mogelijk beantwoorden.